เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเต หลังยื่นฟ้องอาชญากรรมสงคราม

เหตุการณ์เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเตกำลังเป็นประเด็นร้อนในเวทีการต่างประเทศไทยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อรัฐบาลทหารเมียนมามีคำสั่งให้เอลิซิโอ โด โรซาริโอ เดอ ซูซา อุปทูตรักษาการเอกอัครราชทูตติมอร์-เลสเต ประจำเมียนมา ออกจากประเทศภายใน 7 วัน สาเหตุหลักมาจากกรณีที่กลุ่มสิทธิมนุษยชนยื่นฟ้องรัฐบาลทหารเมียนมาก่ออาชญากรรมสงครามและอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศตึงเครียดอย่างมาก

เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเต

กระทรวงการต่างประเทศไทยเมียนมาได้ออกแถลงการณ์เมื่อวันอาทิตย์ที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 ระบุว่าทางกระทรวงได้เรียกตัวทูตติมอร์-เลสเตเข้าพบเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ เพื่อแจ้งคำสั่งขับไล่ตามมาตรา 9 ของอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยความสัมพันธ์ทางทูต พ.ศ. 2504 ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลสำหรับการประกาศบุคคลไม่พึงประสงค์ (persona non grata) ทูตต้องออกจากเมียนมาภายในวันที่ 20 กุมภาพันธ์

การตัดสินใจเมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเตครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางวิกฤตภายในประเทศที่ยืดเยื้อมานานนับแต่การรัฐประหารเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2564 โดยกองทัพเมียนมาโค่นล้มรัฐบาลพลเรือนของนางสาวออง ซาน ซู จี ส่งผลให้เกิดการต่อต้านอย่างดุเดือด การประท้วงใหญ่ และพัฒนาเป็นสงครามกลางเมืองที่คร่าชีวิตผู้คนนับหมื่น

สาเหตุหลัก: กลุ่มสิทธิยื่นฟ้องรัฐบาลทหาร

ก่อนหน้านี้ในเดือนมกราคม 2569 องค์กร Chin Human Rights Organization (CHRO) ซึ่งเป็นกลุ่มสิทธิมนุษยชนชาวชินจากรัฐชินของเมียนมา ได้ยื่นคำร้องต่อกระทรวงยุติธรรมติมอร์-เลสเต โดยกล่าวหาว่ารัฐบาลทหารเมียนมาและพลเอกมิน อ่อง หล่าย ผู้นำรัฐบาลทหาร ก่ออาชญากรรมสงครามและอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ CHRO ยังเข้าพบประธานาธิบดีโฮเซ รามอส-ฮอร์ตา ของติมอร์-เลสเต ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้ติมอร์-เลสเตกลายเป็นสมาชิกเต็มตัวของอาเซียนเมื่อปีที่แล้ว

ซาไล ซา อุก ผู้อำนวยการบริหาร CHRO อธิบายว่า เลือกติมอร์-เลสเตเพราะเป็นประเทศสมาชิกอาเซียนที่มีระบบตุลาการอิสระ และประชากรส่วนใหญ่ที่นับถือศาสนาคริสต์คล้ายกับชาวชินที่กำลังเผชิญความทุกข์ยากจากรัฐบาลทหาร ต่อมาในเดือนกุมภาพันธ์ หน่วยงานตุลาการติมอร์-เลสเตเริ่มกระบวนการสอบสวนอย่างเป็นทางการ

ปฏิกิริยาของเมียนมาและผลกระทบต่ออาเซียน

เมียนมาเห็นว่าการกระทำของติมอร์-เลสเตละเมิดกฎบัตรอาเซียนและสนธิสัญญาไมตรี โดยเฉพาะหลักอธิปไตยและไม่แทรกแซงกิจการภายใน แถลงการณ์ระบุว่า “การมีปฏิสัมพันธ์ในลักษณะที่ไม่สร้างสรรค์ของประมุขแห่งรัฐของประเทศสมาชิกอาเซียนประเทศหนึ่ง กับองค์กรที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายซึ่งต่อต้านประเทศสมาชิกอาเซียนอีกประเทศหนึ่ง เป็นสิ่งที่ไม่อาจยอมรับได้โดยสิ้นเชิง” การรับคำร้องและแต่งตั้งอัยการสอบสวน ถือเป็นการตีความในทางลบและยกระดับความไม่พอใจ

แม้จะเมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเต แต่เมียนมายังยืนยันความมุ่งมั่นรักษาความสัมพันธ์อันดีกับทุกประเทศ โดยยึดหลักเคารพซึ่งกันและกันและกฎบัตรอาเซียน

ไทม์ไลน์เหตุการณ์สำคัญ

• มกราคม 2569: CHRO ยื่นคำร้องฟ้องต่อกระทรวงยุติธรรมติมอร์-เลสเต
• มกราคม 2569: เจ้าหน้าที่ CHRO พบประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต
• กุมภาพันธ์ 2569: ติมอร์-เลสเตเริ่มกระบวนการทางกฎหมาย
• 13 ก.พ. 2569: เมียนมาเรียกทูตเข้าพบเพื่อแจ้งขับไล่
• 15 ก.พ. 2569: เมียนมาแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ

เหตุการณ์เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเต สะท้อนถึงความแตกแยกในอาเซียนต่อปัญหาเมียนมา ซึ่งบางประเทศยึดหลักไม่แทรกแซง ขณะที่สมาชิกใหม่อย่างติมอร์-เลสเตแสดงจุดยืนด้านสิทธิมนุษยชนที่แข็งกร้าวมากขึ้น รัฐชินซึ่งเป็นพื้นที่ชาวคริสต์ส่วนใหญ่ กลายเป็นแนวหน้าของการต่อต้านรัฐบาลทหาร โดยมีกลุ่มกบฏชาติพันธุ์และกองทัพประชาชนต่อสู้อย่างเข้มข้น

นับตั้งแต่รัฐประหาร เมียนมามีผู้เสียชีวิตกว่า 5,000 คน ผู้ลี้ภัยนับล้าน และเศรษฐกิจพังทลาย สถานการณ์ลุกลามเป็นสงครามกลางเมืองที่ยากหยุดยั้ง การที่ติมอร์-เลสเตกล้าเป็นเจ้าภาพฟ้องร้อง อาจกระตุ้นให้ประเทศอื่นๆ ในอาเซียนทบทวนนโยบายต่อรัฐบาลทหาร

อย่างไรก็ตาม การขับไล่ทูตครั้งนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤต外交ที่ใหญ่กว่าในภูมิภาค โดยเฉพาะเมื่ออาเซียนกำลังเผชิญแรงกดดันจากนานาชาติให้แก้ปัญหาเมียนมาให้ได้ เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่ารัฐบาลทหารเมียนมาไม่ยอมให้มีการท้าทายอธิปไตยเด็ดขาด แม้จะอยู่ภายใต้การคว่ำบาตรจากชาติตะวันตกแล้วก็ตาม

สุดท้ายแล้ว เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเตเป็นเครื่องเตือนใจถึงความเปราะบางของความสามัคคีอาเซียน ผู้เชี่ยวชาญคาดว่าอาจนำไปสู่การตอบโต้จากติมอร์-เลสเต เช่น การเรียกทูตเมียนมากลับ หรือแม้แต่การหารือในเวทีอาเซียน การพัฒนาการต่อไปน่าจะส่งผลต่อเสถียรภาพภูมิภาคทั้งหมด

คุณคิดอย่างไรกับการเมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเตครั้งนี้? มันจะนำไปสู่อะไรต่อ? แสดงความเห็นในคอมเมนต์ด้านล่าง และกดแชร์บทความนี้เพื่อให้เพื่อนๆ ได้ติดตามข่าวสารสำคัญ!

ที่มา – เมียนมาขับทูตติมอร์-เลสเต หลังกลุ่มสิทธิฯ ยื่นฟ้องรัฐบาลทหารก่ออาชญากรรมสงคราม