ทนายตั้มร้องมหาดไทย ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม
ทนายตั้มร้องมหาดไทย ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม หลังเข้ายื่นหนังสือขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบการเปิดรับเงินบริจาคขององค์กร 12 แห่ง แบ่งเป็น 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม โดยเฉพาะการรับบริจาคเพื่อช่วยเหลือประชาชนในช่วงเกิดวิกฤต ทั้งสถานการณ์น้ำท่วมและปัญหาชายแดน ประเด็นสำคัญคือแต่ละองค์กรดำเนินการตามกฎหมาย มีใบอนุญาต และนำเงินไปใช้ตรงตามวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้หรือไม่
ทนายตั้มร้องมหาดไทย ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม
วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 นายษิทรา เบี้ยบังเกิด หรือทนายตั้ม เดินทางไปยังกระทรวงมหาดไทย เพื่อยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย โดยมีรองอธิบดีกรมการปกครองเป็นผู้รับเรื่อง การยื่นหนังสือครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อขอให้ตรวจสอบการดำเนินงานของมูลนิธิและสมาคมที่เปิดรับบริจาคจากประชาชนทั่วไป
ทนายตั้มระบุว่า การร้องเรียนไม่ได้มีเจตนากลั่นแกล้งหรือเลือกตรวจสอบเฉพาะองค์กรที่มีความขัดแย้ง แต่เป็นการรวบรวมรายชื่อองค์กรที่พบข้อมูลเกี่ยวกับการเปิดรับบริจาคและนำมาเสนอให้ภาครัฐตรวจสอบตามขั้นตอน โดยยังไม่ควรสรุปว่าองค์กรใดมีความผิด จนกว่าหน่วยงานผู้มีอำนาจจะตรวจสอบข้อเท็จจริงและเอกสารอย่างครบถ้วน
ประเด็นที่หน่วยงานรัฐต้องตรวจสอบ
หลักฐานที่นำมายื่นประกอบด้วยรายชื่อมูลนิธิ ข้อมูลการประชาสัมพันธ์รับบริจาค และบัญชีที่ใช้รับเงิน โดยต้องตรวจสอบว่าการเรี่ยไรเงินเป็นไปตามพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไรหรือไม่ รวมถึงตรวจสอบวัตถุประสงค์ของการรับเงิน การทำบัญชี และการรายงานผลการใช้จ่ายให้ผู้บริจาคได้รับทราบ
- ตรวจสอบสถานะการจดทะเบียนของมูลนิธิและสมาคมแต่ละแห่ง
- ตรวจสอบว่ามีการขออนุญาตเรี่ยไรอย่างถูกต้องหรือไม่
- ตรวจสอบบัญชีที่ใช้รับบริจาคและเส้นทางการใช้เงิน
- ตรวจสอบว่าการใช้จ่ายตรงตามวัตถุประสงค์ที่ประกาศไว้หรือไม่
- ตรวจสอบความผิดปกติในการจัดซื้อสินค้า อุปกรณ์ หรือบริการที่เกี่ยวข้อง
หนึ่งในประเด็นที่ถูกตั้งคำถามคือการรับเงินบริจาคจำนวนมากของบางมูลนิธิ โดยทนายตั้มกล่าวถึงเงินบริจาคกว่า 200 ล้านบาทของมูลนิธิแห่งหนึ่ง ซึ่งมีการนำไปจัดซื้อโดรนที่ผลิตโดยคนไทย จึงต้องการให้ชี้แจงต้นทุนการผลิต ราคาต่อลำ และรายละเอียดการจัดซื้ออย่างชัดเจน ประเด็นดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนการขอให้หน่วยงานตรวจสอบ ไม่ใช่ข้อสรุปว่ามีการทุจริตเกิดขึ้นแล้ว
นอกจากนี้ ยังมีการกล่าวถึงมูลนิธิอื่นที่เปิดรับบริจาคในช่วงที่ประชาชนกำลังเผชิญเหตุการณ์ฉุกเฉิน ทนายตั้มยืนยันว่าไม่ได้เปิดเผยรายชื่อทั้งหมดในทันที เพราะไม่ต้องการสร้างความเสียหายให้กับองค์กรที่อาจยังไม่มีโอกาสชี้แจง โดยขอให้กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รวบรวมข้อมูล สอบถามเอกสาร และรายงานผลตามกระบวนการราชการ
กฎหมายเกี่ยวกับการเปิดรับเงินบริจาค
รองอธิบดีกรมการปกครองอธิบายว่า การจัดตั้งมูลนิธิหรือสมาคมต้องดำเนินการตามสถานที่ตั้ง หากอยู่ในกรุงเทพมหานครจะยื่นเรื่องต่อกรมการปกครอง ส่วนองค์กรที่อยู่ในต่างจังหวัดจะยื่นเรื่องที่ศาลากลางจังหวัด โดยมีการตรวจสอบคุณสมบัติ วัตถุประสงค์ และการจัดทำบัญชีขององค์กรก่อนพิจารณาอนุญาต
สำหรับการเปิดรับบริจาคจากบุคคลทั่วไป โดยใช้ชื่อมูลนิธิหรือสมาคม จำเป็นต้องขออนุญาตตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องก่อน การรับเงินระหว่างบุคคลที่รู้จักกันเป็นการส่วนตัวอาจไม่เข้าข่ายการเรี่ยไร แต่หากมีการประกาศเชิญชวนประชาชนทั่วไปให้โอนเงินอย่างเป็นระบบ ก็อาจเข้าข่ายการเรี่ยไรและต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
เงินที่ได้รับจากการเรี่ยไรต้องนำไปใช้ตามวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ หากมีเงินเหลือจากเป้าหมายเดิม องค์กรควรชี้แจงว่าจะนำเงินไปใช้ในกิจกรรมใดต่อไป รวมทั้งจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายให้ตรวจสอบได้ การเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใสจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและทำให้ประชาชนตัดสินใจบริจาคได้อย่างรอบคอบ
หากองค์กรยังไม่ได้จดทะเบียนหรือยังไม่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง แต่มีการแอบอ้างชื่อว่าเป็นมูลนิธิ อาจเข้าข่ายความผิดฐานหลอกลวงหรือฉ้อโกงได้ ขณะเดียวกัน ผู้ที่เปิดรับเงินโดยไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไรอาจมีความผิดทั้งโทษจำคุกและโทษปรับ หากมีการกระทำผิดหลายครั้งหรือทำผิดต่างวาระ ความผิดอาจถูกพิจารณาเป็นหลายกรรม
หน่วยงานใดมีหน้าที่ตรวจสอบ
กรมการปกครองจะตรวจสอบสถานะและใบอนุญาตขององค์กรที่ถูกร้องเรียน หากเป็นองค์กรที่จดทะเบียนในกรุงเทพมหานคร หน่วยงานส่วนกลางจะรับผิดชอบตรวจสอบ แต่หากจดทะเบียนในต่างจังหวัด จะประสานผู้ว่าราชการจังหวัดและนายทะเบียนในพื้นที่ให้ดำเนินการและรายงานผลกลับมา
ส่วนการตรวจสอบเส้นทางการเงินจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานที่มีอำนาจโดยตรง เนื่องจากฝ่ายปกครองไม่สามารถตรวจสอบธุรกรรมทางการเงินได้ทุกส่วนด้วยตนเอง ทนายตั้มจึงเสนอให้ตำรวจ กรมสอบสวนคดีพิเศษ หรือ DSI สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และตำรวจสอบสวนกลาง ร่วมกันตรวจสอบ หากพบเส้นเงินต้องสงสัยหรือข้อมูลเกี่ยวกับการจัดซื้อที่ผิดปกติ ก็ควรดำเนินการตามกฎหมายต่อไป
สำหรับประชาชน การติดตามข่าว ทนายตั้มร้องมหาดไทย ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม ควรแยกแยะระหว่างข้อร้องเรียนกับข้อเท็จจริงที่ได้รับการยืนยันแล้ว การกล่าวถึงชื่อองค์กรหรือจำนวนเงินบริจาคไม่ได้หมายความว่าองค์กรนั้นมีความผิด ผู้บริจาคควรรอผลการตรวจสอบจากหน่วยงานรัฐ และตรวจสอบข้อมูลขององค์กรก่อนโอนเงินทุกครั้ง
- ตรวจสอบชื่อองค์กรและเลขทะเบียนให้ตรงกับข้อมูลทางราชการ
- สอบถามวัตถุประสงค์ของโครงการและกำหนดเวลาการใช้เงิน
- เลือกบัญชีรับบริจาคที่เป็นชื่อองค์กรอย่างชัดเจน
- เก็บสลิปและหลักฐานการโอนเงินไว้เสมอ
- ติดตามรายงานผลการใช้จ่ายและหลักฐานการส่งมอบความช่วยเหลือ
ประเด็นนี้สะท้อนว่าการช่วยเหลือสังคมควรมาพร้อมความโปร่งใสทั้งจากผู้รับและผู้บริจาค การเปิดข้อมูลรายรับ รายจ่าย และผลลัพธ์ของโครงการอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดข้อสงสัยได้ดีที่สุด ความเห็นส่วนตัวคือทุกองค์กรที่รับเงินจากประชาชนควรถือโอกาสนี้ยกระดับมาตรฐานการรายงานข้อมูล เพื่อให้การบริจาคยังคงเป็นพลังสำคัญในการช่วยเหลือผู้เดือดร้อนอย่างแท้จริง
ที่มา – ‘ทนายตั้ม’ ร้องมหาดไทย ตรวจสอบ 11 มูลนิธิ 1 สมาคม ปมเปิดรับเงินบริจาค